Reklamówka z kamieniami

Kampania nazywa się "Jestem Polką / Jestem Polakiem". Pokazuje, że mieszkający w Polsce przedstawiciele mniejszości narodowych, mając swą własną tożsamość, czują się jednocześnie Polakami i w istocie od (etnicznych) Polaków niczym specjalnym się nie różnią. Dlatego na scrollach oglądamy osoby z różnych mniejszości (Żydów, Niemców, Karaimów, Ormian, Tatarów, Romów i Ukraińców). Obok ich zdjęć odpowiedni napis głosi: "Jestem Żydówką (Niemcem, Karaimem itp.). Jestem Polką (Polakiem)". Dalej imię bohatera plakatu oraz jego zawód. Takie same layouty już wkrótce pojawić się mają w prasie. Pewnie głównie w tytułach patronujących akcji, czyli w Rzepie, Przekroju i TP.

Jestem Tatarką. Jestem Polką. Elżbieta Maria. Nauczycielka.

Kampanii tego typu powinno się tylko przyklasnąć. W naszym świecie mieszają się wpływy, kultury, tożsamości, religie, języki... Żyjemy jeśli nie razem, to przynajmniej obok siebie. A zgodnie z humanistyczną koncepcją praw człowieka każdy z nas ma przyrodzoną godność, która zasługuje na ochronę. Każdemu więc przynależą się prawa, ot, choćby obywatelskie. Bez względu na pochodzenie czy kolor skóry, wyznawaną religię czy długość włosów. W tym sensie każdy z obywateli Polski jest Polakiem, ma swoje miejsce w RP, choćby jego etniczne czy religijne korzenie nie miały nic wspólnego z "Polakiem-Katolikiem".

A jednak tu nie do końca idzie o tak rozumiane obywatelstwo. Warto zwrócić uwagę, że bohaterowie kampanii są tacy zwyczajni, normalni, „przeźroczyści”. Mają imiona identyczne jak etniczni Polacy i takie same zawody (nauczycielka, przedsiębiorca, tancerka...). Pokazanie ich w ten sposób to jakby stwierdzenie: "Nie różnimy się od Was. Jesteśmy tacy jak Wy". Stąd już tylko krok, by zacząć doceniać mniejszości za to, że są wzorem polskiego patriotyzmu (co skądinąd w wielu przypadkach jest prawdą – vide np. polscy Tatarzy).

Jestem Karaimem. Jestem Polakiem. Adam. Przedsiębiorca.

Oczywiście, ludzie są ludźmi, i nie należy widzieć między nimi różnic, zwłaszcza tam, gdzie nie mają one istotnego znaczenia. Jednak po kampanii z założenia wielokulturowej oczekiwałbym pokazania choć odrobiny kolorytu, jakiegoś wyłomu w jednolitej, monoetnicznej materii, którą stanowi Polska. A tu mamy tylko mniejszości przyczajone na ginących w tłumie czarno-białych plakatach. Przedstawiając je na własne podobieństwo, w gruncie rzeczy zgadzamy się jedynie na konserwatywną wersję tolerancji - niech Inni sobie będą Inni, pod warunkiem, że schowają głęboko swoją inność (czyli staną się tacy sami jak my). To trochę za mało w świecie, w którym pękają granice, a emigracja staje się chlebem powszechnym.

Jest jeszcze jeden mankament kampanii. Czysto techniczny, ale o praktycznym wymiarze: czas, w którym odbywa się akcja. Otóż jest ona zarazem spóźniona i przedwczesna. Pojawia się w ramach Europejskiego Roku Równych Szans dla Wszystkich w chwili, gdy ten Rok (2007!) właśnie się skończył. A jednocześnie jej początek (4 stycznia br.) przypada na tydzień przed startem witryny www, która ma towarzyszyć kampanii. Panie i panowie! Na drugi raz warto zsynchronizować zegarki, żeby kosztowne reklamy outdoroowe nie odnosiły się do strony, której jeszcze nie ma.

Jestem Żydówką. Jestem Polką. Ania. Tancerka.

Organizatorem kampanii, prowadzonej w ramach Roku Równych Szans UE, jest Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Główny sponsor: Polskie Radio. Oficjalny patronat objęła nad kampanią objęła Pierwsza Dama Maria Kaczyńska. Patronat medialny: Polskie Radio, Rzeczpospolita, Przekrój, Tygodnik Powszechny i firma Stroer.